خانه معین الکتاب، یادگاری از مشروطه در کرمانشاه

خانه معین‌الکتاب، خانه‌ای درون گراست که توسط یکی از آزادی خواهان دوران مشروطه در کرمانشاه بنا شد.

خانه معین الکتاب، یادگاری از مشروطه در کرمانشاه

کرمانشاه یکی از کلان شهرهای ایران است و مهم‌ترین شهر در منطقه مرکزی غرب ایران به شمار می‌آید. کرمانشاه از شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران محسوب می‌شود و پیدایش آن به سده چهارم میلادی بازمی‌گردد. جاذبه‌های تاریخی پیش از اسلام شهر کرمانشاه بیشتر آثار باقی‌مانده از دوران ساسانیان است که سرآمد آن‌ها طاق بستان است که به گونه‌ای نماد شهر کرمانشاه هم به حساب می‌آید اما بیشتر بناهای تاریخی پس از اسلام در شهر کرمانشاه بیشتر مربوط به دوره قاجار می‌شوند، زمانی که شهر کرمانشاه به دلیل موقعیت خود مورد توجه دولت قرار می‌گیرد. در حقیقت معماری قدیمی شهر از حال و هوای دوران قاجار نشات گرفته است. خانه معین‌الکتاب نیز از آثار تاریخی دوران قاجار در کرمانشاه است.

کرمانشاه از جمله مناطقی بود که در ابتدای سلطنت آقا محمدخان قاجار به تصرف وی درآمد. در قرن نوزدهم بر اهمیت تجاری و استراتژیک شهر کرمانشاه افزوده شد و کرمانشاه به عنوان مرکز کردستان ایران انتخاب شد. این شهر در دوران قاجار مورد توجه دوباره حکومت از لحاظ سیاسی و اجتماعی قرار گرفت و در سال ۱۱۸۴ با منصوب شدن محمد علی میرزا دولتشاه به حکومت کرمانشاه، طرح‌های شهری را در کرمانشاه به اجرا درمی‌آورد و شکل کنونی شهر کرمانشاه را بنا می‌کند. در همین دوران بناهای تاریخی بسیاری در این شهر احداث شدند که یکی از آن‌ها خانه معین‌الکتاب بود.

 

کرمانشاه به طور فعال در انقلاب مشروطه درگیر بود و این شهر در جنبش مشروطه سهمی به سزا داشت. ميرزا حسن خان از جمله آزادی خواهان صدر مشروطيت در شهر کرمانشاه بوده است که بانی و مالک خانه معین الکتاب است. در كرمانشاه میرزا حسن خان را بيشتر با نام دبير اعظم می‌شناسند.

خانه ميرزا حسن خان مدنی معروف به معين‌الكتاب در محله قديمی علاف خانه واقع شده است كه راه دسترسی به آن از طريق كوچه توكل و فيض مهدوی است.

این خانه از نوع خانه‌های درون‌گراست و با عبور از هشتی به حیاط بیرونی و از طریق راهرویی دراز به حیاط اندرونی راه می‌یابد. این راهرو با زاویه ۹۰ درجه دو حیاط را به هم متصل می‌کند. به عبارتی امکان دید مستقیم از حیاط بیرونی به حیاط اندرونی وجود ندارد.

اندرونی که بخش اصلی بنا محسوب می‌شود، به صورت حیاط نسبتا بزرگی به مساحت ۱۵۴ متر مربع است. بخش اندرونی در سه طرف حیاط دارای فضاهای مسکونی است و در ضلع جنوبی که اتاق ندارد با طاق نماهایی تزیین شده است. در ضلع شمالی حیاط، میهمان خانه بزرگی نیز وجود دارد.

 

منبع : کجارو